Paragraf 22 (1970)

Wydana w 1961 roku powieść Josepha Hellera Paragraf 22 w błyskotliwy sposób pokazywała bezsens wojny. Kiedy czytałem ją po raz pierwszy – bodaj na początku liceum – uznałem ją za świetną komedię. Plejada przezabawnych postaci, sporo kapitalnych scen (przesłuchanie Clevingera, pojedynek Głodomora z kotem, bawełniane interesy Milo), do tego dużo, dużo zabawnych dialogów.

Film Mike’a Nicholsa obejrzałem kilka lat później. Paragraf 22 nadal bawi, ale to przede wszystkim ponury dramat wojenny. Głównym bohaterem jest Yossarian (Alan Arkin Edward Nożycoręki), amerykański bombadier stacjonujący w czasie drugiej wojny światowej gdzieś na Wyspach Toskańskich. Początkowo chce walczyć, wykonywać najbardziej niebezpieczne misje, ale szybko zmienia zdanie. Zaczyna rozumieć, że aby przeżyć, musi zwiać. Za wszelką cenę.

Paragraf 22 miał pecha. Do kin trafił na kilka miesięcy przed premierą M.A.S.H. Obie produkcje łączyło bardzo podobne spojrzenie na wojnę, tyle tylko, że Nichols opowiadał o „wojnie starego pokolenia”, Altman zaś o tej bieżącej (dokładniej rzecz biorąc Korei, ale każdy wiedział, że chodzi o Wietnam) i na dodatek wzmocnił przekaz niezwykle popularnym serialem. Stąd Paragraf 22, mimo komercyjnego sukcesu, został z czasem zapomniany.

A szkoda, bo to naprawdę udana produkcja. Rzetelnie zrealizowana, wierna książce, okraszona aktorskim debiutem Arta Garfunkela, epizodem Orsona Wellesa i świetną rolą młodziutkiego Jona Voighta. Alan Arkin też się sprawdził, zdołał oddać głębię i tragizm kreowanej postaci. Docenić trzeba również dobry scenariusz, choć nie dało się w nim upchnąć wszystkiego. Nichols zachował najważniejsze wątki i może dlatego Paragraf 22 wydaje się dużo poważniejszy od powieści. Warto się o tym przekonać!

Zobacz, jeśli:
– Lubisz stare, dobre kino (anty)wojenne
– Chcesz zobaczyć prawdziwe B-25

Odpuść sobie, jeśli:
– Liczysz na taką ilość humoru jak w książce
– Oczekujesz szybkiej, efektownej akcji

Michał Zacharzewski

Paragraf 22, Catch 22, 1970, reż. Mike Nichols, wyst. Alan Arkin, Martin Balsam, Richard Benjamin, Art Garfunkel, Jack Gilford, Buck Henry, Bob Newhart, Anthony Perkins, Paula Prentiss, Martin Sheen, Jon Voight, Orson Welles, Bob Balaban, Jon Korkes, Elizabeth Wilson, Wendy D’Olive, Gina Rovere, Austin Pendleton, Peter Bonerz, Charles Grodin, Olimpia Carlisi, Collin Wilcox Paxton, Jack Riley

Ocena: 8/10

Polub nas na Facebooku i Twitterze.
Polub nas w serwisie Media Krytyk.
Sprawdź dostępność na platformach filmowych i VOD.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.