Sofia: Historia Europy to krótki dokument opowiadający historię jednego z najstarszych europejskich miast. Miejscowi lubią podkreślać, że nie było jeszcze Warszawy, Berlina, Moskwy czy Paryża, a Sofia już istniała i dobrze się miała. W VIII wieku regularnie pojawiała się na mapach, choć jeszcze pod inną nazwą. Ta dzisiejsza pochodzi z 1879 roku i oznacza bożą mądrość.

Naszym przewodnikiem po mieście zostaje Terry Randall, Anglik mieszkający w Sofii od początku milenium i dobrze znający to miasto. Przyjeżdża do niego koleżanka z Danii, Merete Baun, i wspólnie rozpoczynają zwiedzanie. Dowiadujemy się wówczas, że już pięć tysięcy lat przed naszą erą istniały w tym miejscu dwie osady neolityczne. Zamieniły się one w tkacką Serdikę, którą w czwartym wieku przed naszą erą podbił Filip Macedoński. Na przełomie tysiącleci pojawili się z kolei Rzymianie, budując Via Militaris, drogę biegnącą z Konstantynopola przez Płowdiw aż do Belgradu. O mieście wspominał też Ptolemeusz, a mieszkał w nim cesarz Konstantyn Wielki. „Serdika to mój Rzym”, powiedział. Dziś ruiny Serdiki można podziwiać w centrum miasta.

Sofia to jednocześnie jedno z najstarszych chrześcijańskich miast. Działa tu najstarszy istniejący kościół, tak zwana rotunda świętego Jerzego. Istniała już w 326 roku naszej ery i choć została zburzona przez muzułmanów siedemset lat później, to szybko ją odbudowano. Później służyła jeszcze jako meczet za czasów Imperium Osmańskiego. Obok znajduje się pałac prezydencki i kilka ministerstw. No i bulwar Witosza, jedna z najbardziej reprezentacyjnych ulic miasta. W 809 roku władzę nad miastem przejął bułgarski chan Krum i narodził się kult Jeźdźca Madarskiego. Jego symbole można znaleźć do dziś w wielu miejscach Sofii. Sofii, czy też raczej Sredeki (środka), bo tak nazywało się miasto do 1879 roku.

Jednym z najważniejszych kościołów jest ten świętej Zofii (Sofii), założony w 343 roku naszej ery, choć od tego czasu wielokrotnie przebudowywany. Przez pewien czas pełnił on nawet rolę duchowej stolicy świata. Obok znajduje się imponujący, neobizantyjski sobór św. Aleksandra Newskiego, największy prawosławny kościół na całych Bałkanach. W centrum Sofii znajduje się o wiele więcej zabytkowych budynków, pięknych pałaców, cudownie udekorowanych kamienic, gmachów uczelnianych, teatrów, kościołów, synagog i meczetów. W takiej Cerkwi Bojańskiej można zobaczyć najsłynniejsze freski, zaś w Centralnym Klubie Wojskowym imponującą salę koncertową. Narodowy Pałac Kultury imponuje nowoczesną, dwudziestowieczną architekturą.

Warto pamiętać, że Sofia nie leży nad morzem ani nawet nad dużą rzeką. Znajduje się na terenie górskim i tuż obok niej wznosi się masyw Witosza ze szczytem znanym jako Czarny Wierch oraz popularnymi w okolicy „kamiennymi potokami”. I – jak cała Bułgaria – słynie ze znakomitych win, sałatki szopskiej czy drobnych przekąsek w postaci banicy, racuchów mekici, mięsnych kabapczet czy pasty zwanej lutenicą. No i sera kaszkawała, serwowanego tu z głębokiego tłuszczu lub patelni. Dokument Sofia: Historia Europy jednak o tym za wiele nie wspomina. Skupia się na historii i architekturze.

Zobacz, jeśli:
– Wybierasz się do Sofii
– Zainteresował cię temat
– Lubisz dokumenty historyczno-architektoniczne

Odpuść sobie, jeśli:
– Liczysz na coś więcej niż informacje
– Cenisz dokumenty unikające schematów

Michał Zacharzewski

Sofia: Historia Europy, Sofia: The History of Europe, 2011, reż Stepan Polyakov

Ocena: 5/10

Polub nas na Facebooku, TikToku, BlueSky i Instagramie.
Polub nas w serwisie Media Krytyk.
Sprawdź dostępność na platformach filmowych i VOD.