W objęciach węża

caa9274f-2960-46d8-aeb8-32886d03ac5bWypada ostrzec w pierwszym zdaniu – W objęciach węża to kino ambitne i wymagające. Niby składa się ze znajomych elementów: dzieje się w dziczy, opowiada o spotkaniu cywilizowanych białych z ostatnimi przedstawicielami dzikich plemion, jest oparty na faktach – a jednak elementy te składają się w unikatową całość, budzącą niepokój i niepoddającą się łatwej interpretacji.

Biali i szaman

Film przedstawia historię dwóch naukowców, którzy w odstępie czterdziestu lat spotykają w Amazonii szamana Karamakate, ostatniego ze swojego ludu. Obaj proszą go o pomoc w odnalezieniu yakruny – świętej, leczniczej rośliny. Pierwszy z uczonych to postać wzorowana na Theodorze Koch-Grunbergu, niemieckim etnologu i podróżniku, który badał Amazonię na początku XX w. Relacje, jakie pozostawił po sobie, są jedynym źródłem wiedzy o wielu pierwotnych kulturach puszczy amazońskiej. Drugi badacz, Richard Evans Schultes, był botanikiem z Harvardu. Wsławił się dziełem o halucynogennych właściwościach roślin, które w latach 70. XX w. napisał wspólnie z Albertem Hofmannem, twórcą LSD.

Naukowcy płyną wraz z Karamakate w głąb Amazonii. Skojarzenia z „Jądrem ciemności” są w pełni uprawnione – czym dalej postępują, tym robi się straszniej. Napotykają okaleczonego zbiega z plantacji kauczuku, który błaga, by go zabić; samotnego zakonnika, prowadzącego na odludziu ochronkę dla miejscowych dzieci i bezlitośnie je katującego, zdegenerowany chrześcijański kult. Puszcza gnije, a wraz z nią zamieszkujący ją ludzie. Jedynym, który duchowo ocalał i pozostał sobą, jest Karamakate.

Spuścizna Karamakate

Duchowość jest głównym tematem tego filmu. Czarno-białe zdjęcia odbierają Amazonii, gdzie toczy się jego akcja, pocztówkowy wdzięk, i powodują, że staje się przestrzenią wypełnioną znaczącymi. Szaman dostrzega je, pozostaje z nimi w stałym związku, reaguje na ich pojawianie się i znikanie. Nie tylko zna drogę do yakruny, ale posiada również klucze do tajemniczego, wyczuwalnego świata pierwotnych znaczeń. Wiele z kwestii, jakie wypowiada, zbliża go niebezpiecznie do współczesnych mód – minimalizmu, weganizmu i samoograniczenia – jednak nigdy nie przekracza granicy, za którą sens filmu sprowadziłby się do banalnego wezwania do ograniczenia konsumpcji. Karamakate, jak wszystkie postacie filmu, nie jest spełniony. Poszukuje następcy, kogoś, kto przyjąłby jego duchową spuściznę.

Bardzo podobało mi się, że jego adwersarze, naukowcy, nie zostali przedstawieni jako przeżywający kryzys tożsamości biali, którzy szukają w puszczy ucieczki przed zgiełkiem, pośpiechem i pogonią za pieniądzem. Nic podobnego; inteligentnie bronią swojego przywiązania do przedmiotów, są świadomi skutków dzielenia się wiedzą, wytrwali w dążeniu do celu, uparci. Są równi Karamakate, godni tego, by wziąć od niego to, czym gotowy byłby się z nimi podzielić.

Nie na każdy dzień

Film Kolumbijczyka Ciro Guerry jest wolny od klisz. Jego urok – poza wizualnym pięknem – polega na tym, że niczego nie powiela. Warto oglądać go w HD i zdumiewać się, jak wiele może być odcieni szarości. Kadry są precyzyjnie skomponowane, zdjęcia surowe i eleganckie. W roli Karamakate (młodego) wystąpił miejscowy naturszczyk Nilbio Torres – i stworzył wyjątkową postać, od której aż bije gniew i siła.

W objęciach węża został nagrodzony m.in. w Cannes i był kolumbijskim kandydatem do Oscara. Daje do myślenia i zapada w pamięć, ale nie jest to propozycja na każdy wieczór.

{MagdaS}

W objęciach węża, reż. Ciro Guerra, wyst. Nilbio Torres, Jan Bijvoet, Antonio Bolivar.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.